't Kofschip voor de werkwoordspelling, Meneer Van Dalen Wacht Op Antwoord voor de rekenvolgorde: iedereen kent er wel een paar. Ezelsbruggetjes en geheugentechnieken bestaan al eeuwen om een simpele reden: ze werken. Je brein onthoudt gekke, beeldende en persoonlijke dingen nu eenmaal veel beter dan droge rijtjes. Zo zet je die eigenschap in voor school.

Waarom een raar beeld beter blijft hangen

Een los feit heeft in je hoofd niets om zich aan vast te houden. Een beeld, een verhaal of een grap wél: die koppelen het nieuwe aan iets wat er al zit. Hoe gekker, groter of persoonlijker het beeld, hoe steviger het haakje. Daarom onthoud je een flauwe woordgrap van je docent jaren later nog, en het rijtje uit het boek niet. De technieken hieronder zijn allemaal manieren om zulke haakjes zelf te maken.

Techniek 1: het acroniem of de gekke zin

Neem de beginletters van wat je moet onthouden en maak er een woord of zin van. Klassiekers zijn er genoeg, maar de kracht zit in zelf maken: een rijtje landen, kenmerken of stappen wordt onthoudbaar zodra jij er een absurde zin van bouwt. Hoe onzinniger de zin, hoe beter hij plakt, en het bedenken zelf is al een leerronde.

Techniek 2: rijm en ritme

In veertienhonderdtweeennegentig, zeilde Columbus het zeegat uit: rijm en ritme geven informatie een melodie, en melodieën onthoudt je brein moeiteloos (vraag maar aan elk reclamedeuntje dat je nooit meer kwijtraakt). Werkt vooral goed voor jaartallen, formules en korte regels.

Techniek 3: de verhaaltjesmethode

Moet je een rijtje losse dingen in volgorde kennen, rijg ze dan aan elkaar in een mini-verhaal waarin het ene element letterlijk tegen het volgende aanbotst. Voor een rijtje uitvindingen, exportproducten of gebeurtenissen maak je in twee minuten een filmpje in je hoofd, en dat filmpje speel je bij de toets gewoon af.

Techniek 4: hang het op in je kamer

De lichtere versie van een eeuwenoude geheugentechniek: koppel de dingen die je moet onthouden aan vaste plekken op een route die je door en door kent, bijvoorbeeld je eigen kamer. De eerste oorzaak van de oorlog ligt op je bed, de tweede hangt aan de deurklink, de derde zit in je kledingkast. Bij de toets loop je in gedachten de route en pluk je ze een voor een van hun plek. Klinkt omslachtig, werkt verrassend goed, juist voor volgordes.

Techniek 5: maak het persoonlijk

Koppel nieuwe stof aan mensen en dingen uit je eigen leven. Het jaartal waarin iets gebeurde lijkt op het huisnummer van je oma; dat Franse woord klinkt als de naam van je hond. Die koppelingen zijn voor niemand anders logisch, en dat is precies waarom ze voor jóu werken.

De eerlijke bijsluiter

Geheugentechnieken zijn gereedschap voor het onthouden van feiten, rijtjes en volgordes: perfect voor topografie, jaartallen, formules en begrippen. Ze vervangen geen begrip. Wie de rekenvolgorde kan opdreunen maar niet snapt waarom die zo is, valt bij een toepassingsvraag alsnog door de mand. De gouden volgorde is dus: eerst snappen, dan de trucs inzetten voor wat gewoon uit het hoofd moet. En schrijf je bruggetjes op kaartjes, dan overhoor je jezelf er meteen op.

Lees ook: Jezelf overhoren: zo werkt actief leren en Spaced repetition: slimmer leren door te spreiden